Operacja haluksów we Wrocławiu

Haluks, czyli paluch koślawy (hallux valgus), to deformacja, w której paluch odchyla się w stronę pozostałych palców, a głowa pierwszej kości śródstopia przesuwa się w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Widoczny „guz” przy podstawie palucha to więc wystająca kość, a nie narośl, którą wystarczyłoby wyciąć.

Do powstania haluksów przyczyniają się skłonność rodzinna i budowa stopy, zwłaszcza płaskostopie poprzeczne, a także wąskie obuwie na wysokim obcasie oraz choroby reumatyczne i tkanki łącznej. Częściej dotyczą kobiet, ale zdarzają się też u mężczyzn.

Na początku widać uwypuklenie przy podstawie palucha, które boli w ciasnych butach. Z czasem skóra nad nim czerwienieje i grubieje, może dojść do zapalenia kaletki, a paluch zaczyna wypychać drugi palec, który staje się młotkowaty. Pod głowami kości śródstopia pojawiają się modzele. Stopień deformacji - łagodny, umiarkowany albo zaawansowany - ortopeda ocenia na zdjęciu RTG stopy wykonanym na stojąco, mierząc kąty ustawienia kości.

We wczesnym stadium i przy umiarkowanym bólu leczenie zaczyna się od metod zachowawczych:

• Wkładki ortopedyczne, zwłaszcza przy płaskostopiu poprzecznym, oraz separatory między paluchem a drugim palcem.
• Obuwie z szerokim przodem i miękką cholewką, bez wysokiego obcasa.
• Ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy i rozciągające.
• Łagodzenie bólu i stanu zapalnego kaletki: odciążanie stopy, chłodzenie, doraźnie leki zalecone przez lekarza.

Te metody zmniejszają dolegliwości i mogą spowolnić narastanie deformacji, ale nie prostują palucha - przesuniętej kości nie da się ustawić bez operacji. Ortopeda proponuje zabieg wtedy, gdy mimo leczenia zachowawczego ból utrudnia chodzenie, pracę albo dobór obuwia.

Operacja haluksów to nie jedna technika. Lekarz dobiera ją do stopnia deformacji, stanu stawu palucha i jakości kości:

• Osteotomia Chevron - przecięcie głowy pierwszej kości śródstopia w kształcie litery V i jej przesunięcie; stosowana przy łagodnych i umiarkowanych deformacjach.
• Osteotomia Scarf - dłuższe, schodkowe cięcie trzonu kości śródstopia, które pozwala na większą korekcję; stosowana przy bardziej zaawansowanych deformacjach.
• Korekcja tkanek miękkich - uwolnienie i napięcie torebki stawowej oraz ścięgien wokół stawu, wykonywane razem z osteotomią.
• Zabiegi dodatkowe - przy palcach młotkowatych lub bólu pod głowami kości śródstopia II-IV (metatarsalgii) lekarz może dodać korekcję tych palców, np. osteotomię Weil.

Przestawioną kość zespala się śrubami tytanowymi. Są obojętne dla organizmu i zwykle zostają w stopie na stałe; usuwa się je tylko wtedy, gdy podrażniają tkanki.

Konsultacja ortopedyczna i ocena deformacji (badanie kliniczne i RTG stopy na stojąco)

Badania laboratoryjne (morfologia, glukoza, elektrolity, krzepliwość krwi)

Konsultacja anestezjologiczna - zabieg wykonuje się w znieczuleniu przewodowym (np. podpajęczynówkowym) lub ogólnym, a rodzaj znieczulenia ustala anestezjolog

Odstawienie leków przeciwzakrzepowych i przeciwzapalnych (po konsultacji)

W dniu zabiegu należy zgłosić się na czczo, z wygodnym ubraniem i obuwiem na zmianę

Zaplanuj transport do domu i pomoc w codziennych czynnościach na pierwsze dni po operacji

Operacja trwa około 60-90 minut i polega na chirurgicznej korekcji ustawienia kości śródstopia oraz palucha.

W zależności od stopnia deformacji stosuje się różne techniki osteotomii (np. Chevron, Scarf), a przy współistniejących deformacjach palców mniejszych także osteotomię Weil.

Po odpowiednim ustawieniu kości są one stabilizowane śrubami tytanowymi (zwykle nie wymagają późniejszego usunięcia).

Kiedy po operacji możesz wrócić do domu, decyduje lekarz po ocenie Twojego stanu.

Kość po osteotomii zrasta się przez kilka tygodni, dlatego do sprawności wraca się etapami. Orientacyjnie wygląda to tak:

• Pierwszy tydzień - chodzisz tylko w bucie odciążającym przednią część stopy i ograniczasz chodzenie do minimum. Stopę jak najczęściej trzymasz uniesioną powyżej poziomu serca, a ból łagodzą leki zalecone przez lekarza.
• Około 2. tygodnia - pierwsza kontrola i zdjęcie szwów (zwykle po 10-14 dniach). Do tego czasu rana musi pozostać sucha i czysta.
• 2-3 tydzień - przy pracy siedzącej możliwy jest powrót do pracy.
• 4-6 tydzień - nadal nosisz but odciążający, a o jego odstawieniu lekarz decyduje na kontroli po 6 tygodniach. W tym okresie zaczyna się rehabilitacja: ćwiczenia zakresu ruchu i wzmacniające.
• 6-8 tydzień - powrót do zwykłego, wygodnego obuwia.
• Około 3. miesiąca - kontrola po 12 tygodniach i stopniowy powrót do sportu.

Obrzęk stopy ustępuje powoli i może utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni. Ćwiczenia po operacji możesz prowadzić z terapeutką w klinice: fizjoterapia po operacji haluksów obejmuje pracę z obrzękiem, blizną i ruchomością stawu (od 200 zł).

Operacja haluksów jest zabiegiem planowym, a poważne powikłania zdarzają się rzadko. Przed decyzją warto jednak wiedzieć, co może się wydarzyć:

• Obrzęk i krwiak w okolicy operowanej.
• Infekcja rany.
• Drętwienie przy bliźnie z podrażnienia nerwu skórnego, zwykle przejściowe.
• Sztywność stawu palucha i zrosty, a przy zaniedbanej rehabilitacji przetrwały ból.
• Opóźniony zrost kości.
• Podrażnienie tkanek przez śruby - wtedy można je usunąć.
• Nawrót deformacji, rzadki, najczęściej przy powrocie do wąskiego obuwia lub nieleczonym płaskostopiu.

Ryzyko ograniczają staranna kwalifikacja, technika dobrana do stopnia deformacji, odciążanie stopy w pierwszych tygodniach i kontrole po 2, 6 i 12 tygodniach. Wszystkie wątpliwości omówisz z lekarzem na konsultacji, zanim podejmiesz decyzję o operacji.